Legendy i zwyczaje 
Ciekawostki Świętokrzyskie przysłowia i powiedzenia
Ciekawostki Świętokrzyskie przysłowia i powiedzenia
Świętokrzyskie przysłowia i powiedzenia
Wpisany przez Dorota Skwark wtorek, 01 kwietnia 2014 10:30
Najpopularniejszym powiedzeniem, które określa kielecki wiatr jest „wieje jak w kieleckiem” lub też inne jego formy. Są też powiedzenia mniej znane, które określają klimat regionu świętokrzyskiego i sugerują, jak przewidywać pogodę w naszych górach, np. „Kiedy Łysica w koszuli to zaraz niebo się rozczuli” lub „Na Łysej Górze krzyż się kąpie w chmurze”. Gdy obłoki przybierały najróżniejsze kształty mówiono, że „na górze piwo robią”.
Nie tylko klimat świętokrzyski został zauważony w ten sposób. Ludzkie zachowania również zaopatrzono w odpowiednie teksty. Gdy ktoś błądził po regionalnych szlakach albo wędrował bez celu, mógł usłyszeć: „ Błąka się jak diabeł po sabacie”. Jeśli zaś ktoś był kiepskim woźnicą ijeździł po drogach nieuczęszczanych, powiadano: „Woził nas jak diabeł swoją ciotkę po Łysej Górze” ( dawniej „ciotka” była synonimem czarownicy, wiedźmy, wieszczej lub starej baby, zajmującej się leczeniem za pomocą ziół, którą podejrzewano o bratanie się z diabłem).
Chcąc komuś dokuczyć, wypowiadano porównanie: „Podskakuje jak Twardowski na Łysej Górze”, natomiast kłamstwo było wskazywane ironią: „Prawda, jakby się psy bodły na Łysej Górze, a rogów nie mieli” lub „Prawda temu, jak się pies na Łysej Górze iskał”.
„Gdzie karczma, tam prawie Łysa Góra” – to może być informacja o tym, że karczm w regionie nigdy nie brakowało lub o tym, że w karczmie jest wszelkie zło.
Oczywiście nie obeszło się bez świętokrzyskiej czarownicy, która ogólnie postrzegana była za brzydką, starą kobietę. Chcąc więc opisać wygląd napotkanej kobiety, niezbyt urodziwej, używano porównania: „Wygląda jak wiedźma z Łysej Góry”. Do dziś można usłyszeć, jak na gderliwą, złośliwą kobietę (nie tylko w świętokrzyskim) mówi się „jędza”, co jest równoznaczne z czarownicą, wiedźmą.
Nie tylko kobiety porównywano z legendarnymi postaciami regionu. „Wyglądasz jak zbój świętokrzyski” lub „Patrzysz jak zbój ze świętokrzyskich lasów” są bardzo wymownymi porównaniami. „Madejowym łożem” dziś nazwiemy niewygodne łóżko, porównując je do legendarnego łoża, jakie szykowano w piekle dla świętokrzyskiego zbója Madeja.
Gdy trafiła się długa noc bez księżyca, a ciemność spowiła okolice, nie były to powszechnie dziś znane „ciemności egipskie”, o takiej nocy mówiono: „Jaka ciemna dziś noc, nawet czarownice na Łysą Górę nie trafią” i „Na Łysej Górze jest ćma, że okiem nie sięgnąć” – tak może być tam ciemno.
To wszystko są stare przysłowia i powiedzenia, których dziś raczej nie wypowiadamy, jednak dobrze jest je „ocalić od zapomnienia” i poznać elementy dawnego języka regionu, w końcu to nasza historia.
Opracowano na podstawie:
www.nowaslupia.pl
Prawa autorskie
Wszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.
Kontakt z serwisem
Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.
kontakt@swietokrzyskie.org.pl
Jesteś w:
Start Legendy i zwyczaje Ciekawostki Świętokrzyskie przysłowia i powiedzenia
Legendy i zwyczaje Ciekawostki Świętokrzyskie przysłowia i powiedzenia
Copyright © 2005-2012 by swietokrzyskie.org.pl