swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

Trupieniec, czyli o potyczce ze Szwedami

Poprawiony: wtorek, 15 maja 2012 20:34 Wpisany przez Karol Wójcik środa, 06 sierpnia 2008 00:00

W dolnym biegu rzeka Bobrza nosi wśród miejscowej ludności nazwę Trupieniec. Wiąże się z tym legenda O potyczce ze Szwedami:

W czasach, kiedy szwedzki "potop" zalał już całą Polskę w świętokrzyskich lasach grasowała banda zbója Poznera. Zbój ów miał narzeczoną. Dziewczyna była najpiękniejsza w całej okolicy, a Pozner ze zbójeckich wypraw przynosił jej drogocenne klejnoty i przepiękne stroje. Kiedy rozbójnik był na jednej z łupieżczych wypraw dziewczyna udała się na spacer do lesu, gdzie przeglądała się w potoku. Tam ujrzeli ją szwedzcy żołnierze i oczarowani wdziękiem panny, porwali. Pozner, gdy dowiedział się co się stało szalał z rozpaczy. W kościele św. Wojciecha w Kielcach przysiągł Szwedom zemstę. Żeby zebrać dość silny oddział przeciwko wojskom szwedzkim przyrzekł ludziom, że zerwie ze zbójeckim rzemiosłem i wynagrodzi wszystkim krzywdy. Ludzie mu uwierzyli i wkrótce Pozner na czele oddziału składającego się z jego bandy oraz mieszkańców Kielc i okolicznych wsi napadł na zaskoczonych Szwedów w pobliżu Zgórska i Słowika. Wielu z nich zginęło w bezpośredniej walce, a jeszcze więcej utonęło w rzece uciekając przed atakującymi. Od tego czasu rzeka Bobrza między Zgórskiem a Sitkówką nosi nazwę Trupieniec.

Mniej romantyczne wyjaśnienie pochodzenia nazwy Trupieniec możemy znaleźć w "Opisie geograficzno-historycznym i statystyczno-technicznym zakładów rządowogórniczych w oddziale Białogon":

W tych to bowiem wodach pod Górą Zgórską, obok mostu w Zagrodach na szosie zbudowanego, wojsko szwedzkie, za panowania Jana Kazimierza kraj nasz rabujące, grób swój znalazło ustępując garstce polskich wojowników, którzy ziemię swą od obcych najeźd[ź]ców oczyścić usiłowali. Wpędzenie Szwedzi pomiędzy dwie góry, mając sobie odwrót przecięty, usiłowali w bród przejść rzekę, ale w jej bagnach potonęli. I od tych czasów lud okoliczny miejsce to Trupieńcem (od trupów szwedzkich) nazywa, co dało powód, iż niektórzy rzekę Bobrzycę, w Białogonie do ruchu kół fabrycznych użytą, Trupieńcem zowią. Obecnie nie ma tu śladu dawnych bagien, zarosły je miłe krzewy, dające schronienie słowikom, które rozkosznem pieniem zdają się głosić i śmierć Szwedów, z dala od rodzinnej ziemi poległych i dawne męstwo Polaków broniących swej ojczyzny i króla.

Opracowano na podstawie:

• T. Banaś, R. Garus, Legendy świętokrzyskie Przewodnik rodzinny, Agencja JP, Kielce
• R. Guldon, L. Stępkowski, Opis geograficzno-historyczny i ststystyczno-techniczny zakładów rządowogórniczych w oddziale Białogon (do 1882 roku), Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Kielcach, Kielce 1979 r.