Stopnica - Zamek, czyli Gminne Centrum Kultury
Wpisany przez Krzysztof Żołądek
wtorek, 21 października 2014 19:03
Stopnica, położona na dawnym szlaku prowadzącym z Krakowa do Sandomierza, była częstym miejscem postoju i odpoczynku nie tylko dla kupców, ale też dla szlachty i królewskiego orszaku. Stąd też powstała potrzeba budowy godnego dla nich miejsca. Nie zachowały się jednak dokumenty, które przybliżyły by średniowieczną historię zamku, o którym wiadomo dziś tyle, że powstał w połowie XIV wieku, właśnie jako królewska stacja.
Po roku 1421 zamek stał się siedzibą starostwa w
Stopnicy. Zamieszkiwały go także kolejne magnackie rody - Ostrorogów, Zborowskich, Tarnowskich i Ossolińskich.
Po potopie szwedzkim (wojnie ze Szwedami) w połowie XVII wieku, podupadły zamek przejął marszałek nadworny koronny - Jan Klemens Branicki. Z niemal całkowitej ruiny odbudował budynek i nadał mu cechy charakterystyczne dla epoki renesansu. Kolejne zmiany wprowadził niejaki Eliasz z Granowa Wodzickiego. Z dokmentów pochodzących z 1789 roku wynika, że na zalożenie zamkowe składały się w tym czasie dwie oficyny i budynek główny - dwukondygnacyjny, kryty gontem. Poza tym stały tu wówczas stajnie, wozownie i ogrodzony dziedziniec. Od południa roztaczał się ogród w stylu włoskim, do którego prowadziła kamienna brama. Ogród posiadał oranżerię, altany i rezydencję ogrodniczą.
Jedne z ostatnich zmian w architekturze budynku dawnego zamku miały miejsce podczas działań wojennych w 1944 roku. W wyniku bombardowania zniszczone zostało piętro, część sklepień od północy i wschodu zawaliła się, a pożar strawił dach. Podczas odbudowy zdjęto mury pierwszego piętra i przykryto dachem sam parter budynku. W takiej formie spełniał rolę punktu skupu Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w
Busku Zdroju. Cechy stylowe zostały zatracone. Dopiero w 2004 roku, gdy budynek przejęła gmina postanowiono odbudować zdemontowane piętro i poddasze z facjatami. Materiał źródłowy pochodził głównie z lat 30. XX wieku.
Obecnie w budynku dawnego zamku mieści się Gminne Centrum Kultury. Parter budynku mieści salę widowiskową oraz pomieszczenia ekspozycyjne. Prezentowane są w nich m.in. zbiory regionalne i eksponaty wypożyczone z
Muzeum Narodowego w
Kielcach. Piętro mieści bibliotekę i salę multimedialną. Wokół budynku planowana jest odbudowa ogrodu włoskiego.
Źródła:
S. Skuta, Świętokrzyskie - zamki, pałace i dwory, ROT Województwa Świętokrzyskiego, Kielce 2014