Rytwiany
Wpisany przez Krzysztof Żołądek
piątek, 17 stycznia 2014 15:33
Rytwiany to wieś gminna położona nieopodal Staszowa nad brzegami rzeki Czarnej Staszowskiej, której historia ściśle powiązana jest z dziejami pobliskiego Staszowa. Pierwsze zapisy dotyczące Rytwian pochodzą z XIII wieku; informują, iż pierwotnym właścicielem wsi był Piotr Bogoria (z rodu Bogoriów z Sandomierza). Kolejnymi właścicielami tutejszych ziem byli m.in. Mikołaj z Kurowa (podkanclerz koronny i arcybiskup gnieźnieński) oraz Wojciech Jastrzębiec z Łubnic (arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski), który wybudował tu w XV wieku zamek.
Budowa zamku rozpoczęła się w 1425 i trwała do 1436 roku. Budowla stanęła w rozlewiskach rzeki Czarnej. Decyzją fundatora zarząd nad zamkiem powierzono bratankowi hierarchy - Dersławowi. Jedyny dziedzic dóbr arcybiskupich zapisał się w miejscowej historii, jako dość barwna postać - m.in. z powodu romansu z córką księcia Bolesława Mazowieckiego, do której to zawsze wybierał się z orszakiem. By zapewnić fundusze na te kosztowne eskapady postanowił napaść na kościół w Beszowej i za zrabowane dobra opłacić swoje miłosne wyprawy. Czyn ten, co oczywiste, nie spodobał się prymasowi, ale to temat na osobną opowieść. Do dziś niestety i życie Dersława i sam zamek można tylko wspominać, bowiem z warownej budowli pozostały tylko resztki jednej z baszt lub jak sugerują inni - resztki Domu Wielkiego, elementu charakterystycznego dla średniowiecznych zamków.
Zamek był największą budowlą wzniesioną w Rytwianach. W kolejnych latach powstały tu m.in. barokowy kościół Zwiastowania NMP, a także pochodzący z XVII wieku pokamedulski
klasztor "Pustelnia Złotego Lasu". Klasztor znajduje się w odległości ok. 3 km od centrum wsi. Jest zabytkiem klasy I. Zarówno kościół, jak i klasztor powstały w okresie rozkwitu. Te czasy świetności przypadły dla Rytwian, gdy właścicielami miejscowych dóbr byli Tęczyńscy. W 1621 roku Jan Tęczyński sprowadził tu kamedułów, którzy wybudowali oba budynki. Zakonnicy przebywali w nich do roku 1818, kiedy to przeniesiono ich do Warszawy, a miejscowy kościół klasztorny przemianowano na kościół parafialny.
W roku 1919 w okolicy powstał Pałac Radziwiłłów, którego właściciele w kolejnych latach wybudowali w Rytwianach także kaplicę, szkołę oraz młyn rzeczny. Od roku 2005 odrestaurowany pałacyk pełni rolę hotelu. Na przełomie XIX i XX wieku wieś wzbogaciła się o kolejne zabudowania - cegielnię, tartak i gorzelnię.
W 1973 roku w rytwiańskim klasztorze pokamedulskim gościła ekipa filmowa, a mury dzisiejszej
"Pustelni Złotego Lasu" stanowiły plan zdjęciowy do IV i X odcinka serialu historycznego "Czarne chmury". Na pamiątkę tego wydarzenia 28 września 2013 roku w refektarzu klasztornym otwarto muzeum poświęcone serialowi, w którym znajdują się eksponaty użyte podczas kręcenia poszczególnych odcinków. Z kolei w przyklasztornych ogrodach posadzono aleję drzew, głównie
dębów, z których każde opatrzono nazwiskami 22 osób związanych z produkcją "Czarnych chmur".
Źródła:
www.rytwiany.com.pl