Brzeziny
Wpisany przez Dorota Skwark
czwartek, 27 lutego 2014 19:54
Brzeziny to najdłuższa wieś województwa świętokrzyskiego. Położona jest w powiecie kieleckim, w gminie Morawica, ok. 15 km na południe od Kielc, 9 km na południowy wschód od Chęcin. Nazwa wsi pochodzi od lasów brzozowych, które niegdyś porastały te tereny. Liczne znaleziska archeologiczne świadczą o osadnictwie już w czasach epoki kamienia łupanego. Znalezione w 1974 roku denary rzymskie sugerują, że przez tę wieś przebiegał w przeszłości szlak bursztynowy.
Historia wsi wiąże się z czasami średniowiecza. Wtedy to wieś należała do biskupów krakowskich, a zarządzał nią sołtys. W 1440 roku Zbigniew Oleśnicki ufundował tu kościół pw Wszystkich Świętych. Wówczas powstała parafia Brzeziny, natomiast wieś Brzeziny powstała na prawie niemieckim, w XV wieku. Ciągnęła się wzdłuż drogi od kościoła w kierunku Chęcin, ok 1,5 km. Po jednej stronie drogi znajdowała się zwarta zabudowa chłopska, zaś po drugiej był folwark sołtysi z drewnianą karczmą zajezdną.
W 1790 roku wieś przejął skarb państwa. Wieś została wtedy przebudowana i ciągnęła się wzdłuż starej drogi lokalnej z Morawicy do Radkowic. W tamtych czasach Brzeziny stanowiły największą wieś rządową. Brzezińskie budownictwo chłopskie było charakterystyczne dla województwa świętokrzyskiego w owym czasie. Były to drewniane budynki, w przeważającej części kryte słomą, rzadziej gontem. Podłogę stanowiła gliniana polepa. Każda z chałup składała się z sieni, izby i komory. W chałupach, a dokładniej w komorach, chłopi często trzymali inwentarz, głównie zimą. Do dziś z tamtej zabudowy we wsi nic nie pozostało.
Od 1926 roku we wsi działa Ochotnicza Straż Pożarna. W okresie międzywojennym działał też młyn wodny Andrzeja Lacha. Wieś miała swoich kupców i kowali. Głównym zajęciem mieszkańców Brzezin było rolnictwo. Zajmowali się także wyrabianiem mioteł ze specjalnego gatunku brzozy oraz lasek i kobiałek z dębiny. Kobiety siały len na płótno, hodowały owce na wełnę i zajmowały się tkactwem. W okresie II wojny światowej wieś była terenem działań partyzantów AK.
Dzisiejsze Brzeziny nie przypominają tych z przeszłości. Przy Zespole Szkół w Brzezinach działa Zespół Pieśni i Tańca „Brzezina”. Jest także zespół folklorystyczny „Brzezinianki”. Prężnie działa również Koło Gospodyń Wiejskich, prezentując swoje wyroby na targach (w 2007 roku przygotowane przez gospodynie flaki z kaszą zajęły I miejsce w konkursie na „najsmaczniejszą potrawę regionalną”). Przy parafii od 2001 roku istnieje schola parafialna, której patronuje św. Stanisław Kostka. W 2002 roku do użytku oddano w Brzezinach Gminny Stadion Sportowy, którego gospodarzem został Klub Sportowy „Moravia”. Od 2006 roku funkcjonuje we wsi plac rekreacyjno-sportowy, z placem zabaw dla dzieci, murowanym grillem, ciągiem spacerowo-jezdnym, fontanną i boiskiem z minitrybunami oraz parkingiem. Od 2008 roku we wsi działa również Stowarzyszenie Przyjaciół Brzezin i Podwola.
Brzeziny mają 19 ulic, które zostały zatwierdzone przez władze w 2000 roku. Powstały także nowe osiedla. Teren Brzezin i jej okolic w większości jest równinny, jednak w jej centrum wznosi się Siedliskowa Góra, na którejod wieków stoi zabytkowy kościół. Nieopodal jest plebania z 1 połowy XIX wieku. Między Brzezinami a Nidą znajduje się góra Hoża, dawniej nazywana Hossą.
Brzeziny to jedna z najładniejszych wsi gminy Morawica i wciąż się rozwija. Chętnie osiedlają się tu mieszkańcy
Kielc.
Opracowano na podstawie:
www.brzeziny.org.pl