swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

 

Ruiny zakładu wielkopiecowego w Bobrzy to pozostałości po murze oporowym i hali fabrycznej. Historia związana z tymi zabytkami jest dość interesująca, przede wszystkim dlatego, że wiąże się ze Stanisławem Staszicem oraz innymi znanymi postaciami. Budowa innowacyjnej, jak na tamte czasy fabryki - Wielkiego Pieca, rozpoczęła się w 1824 r., gdy Staszic przedsięwziął realizację projektu uprzemysłowienia Królestwa Polskiego. Dzięki projektowi, który wykonał Fryderyk Lempe (wykładowca Szkoły Akademiczno-Górniczej z Kielc), rozpoczęto budowę jednego z największych zakładów hutniczych na ziemiach Królestwa Polskiego. Obejmował on wybudowanie pięciu ogromnych pieców hutniczych, których zadaniem było jednorazowe wytopienie takiej ilości surówki żelaza, która odpowiadałaby łącznej produkcji wszystkich hut w królestwie. Plan zakładał ponadto powstanie dwunastu młotów, trzech pieców do prażenia rudy, dwóch składów, czterech węgielni i giserni.

 

 

Wzniesiono też mur oporowy, podtrzymujący i wzmacniający skarpę, na której miał stanąć zakład. Wsady miały być przygotowywane na górnym poziomie, na wzgórzu tuż za murem. To tam wybudowano węgielnię oraz skład na rudę – halę fabryczną. Planowany czas ukończenia całej inwestycji obejmował rok 1831 r., ale powódź w 1828 r. oraz wybuch powstania listopadowego (1830 r.) uniemożliwiły poprowadzenie projektu do końca. Następnie zakład wielkopiecowy w Bobrzy przeszedł w ręce Banku Polskiego, który to przekształcił go w produkujące gwoździe zakłady kowalskie działające w latach 1833–1863. Mur oporowy jaki wzniesiono zachował się do dziś niemalże w całości. Ma 15 m wysokości, 500 m długości, 5 m szerokości u podstaw oraz 3,5 m w koronie. Obiekt zbudowany jest na planie rzutu podkowiastego z dwóch równoległych murów wypełnionych od środka grubym kamieniem.

 

Hala Fabryczna, która spełniała funkcję składnicy wsadów materiałów przetwarzanych w zakładzie zbudowana jest na planie kwadratu i stanowi wschodnią pierzeję dziedzińca zakładowego. Budynek hali był parterowy, z frontową przybudówką w kształcie prostokąta. Do dziś zachowały się tylko pozostałości murów ówczesnego dziedzińca.

Obiekt dostępny jest do zwiedzania przez cały rok, a wstęp na teren dawnego zakładu jest bezpłatny.